Nhức nhối tâm thư trò gửi cô dạy Văn

http://vietnamnet.vn/vn/giao-duc/22093/nhu-c-nho-i-tam-thu-tro-gui-co-day-van.html

Nhức nhối tâm thư trò gửi cô dạy Văn

 Xưa nay, cái gốc của học Văn, chính là học làm người. Nhưng cuộc đua về điểm số, trường lớp hiện nay đã góp phần khiến cho việc giảng dạy và học Văn cũng như thước đo cho sự trưởng thành về tâm hồn của học sinh bị lùi một quãng khá xa so với thực tế.

 Bức thư của em học sinh Phạm Thị Mẫn gửi cô giáo dạy Văn của mình là câu trả lời rõ ràng cho “khoảng hụt” đó. Nhiều thầy cô giáo đã “nhìn lại” chính mình sau khi bức thư được đăng tải trên báo Văn nghệ Thái Nguyên, số 8/2011.

VietNamNet xin trích đăng bức thư này để độc giả cùng tham khảo.

Cô kính yêu của em!

Chắc cô sẽ ngạc nhiên khi nhận và đọc xong lá thư này. Em nói như thế, phần vì chưa bao giờ em viết thư gửi cô, phần vì những điều em viết ra có thể sẽ làm cô rơi nước mắt, hoặc cô sẽ phẫn nộ vì tội bất kính của đứa học trò hỗn hào, hoặc cô sẽ giận run người. Vâng, dù thế nào em cũng xin chấp nhận, và không vì thế mà em vơi hao sự kính trọng và lòng biết ơn đối với cô.

Thưa cô, em đã từng được sống trong những bài giảng văn của cô. Em đã thấy mỗi khi nói về nỗi đau của con người, cô đều nghẹn lời, mắt rưng rưng lệ. Em đã thấy Con Người là một khái niệm chứa đựng trong đó bao điều lớn lao và đau khổ mà vì nó, cô của em đã tận tụy sống, tận tụy đem tình thương yêu tới lũ trò nhỏ, và cũng từng nhận về mình bao hệ lụy. (…)

Nhưng cô ơi, ở đời nhiều khi không biết thế nào là hay. Nếu như được ở bên cô là một niềm hạnh phúc, và học môn Văn cô dạy em đã giúp em thi đậu Đại học với điểm số cao, thì những ngày học môn Văn cũng là thời gian em phải chứng kiến nhiều việc mà lẽ ra ở tuổi học trò, chúng em chưa nên biết. Em đã suy nghĩ rất nhiều và thấy rằng, mình không thể im lặng lâu hơn được nữa.

(…) Thưa cô, em phải nói thực là dù vẫn biết cô là một giáo viên giỏi, nhưng không rõ tại sao, với nhiều bạn trong lớp em, giờ Văn thường là giờ buồn ngủ. Buồn ngủ lắm cô ạ, dù thương cô nhưng cơn buồn ngủ của tuổi mới lớn khiến chúng em không sao cưỡng lại được. Cô cũng biết, và có lần cô đã lại gần bạn Nam, dùng văn chương lay thật khẽ: “Tỉnh lại em ơi qua rồi cơn ác mộng!”, làm cả lớp cười ồ. (…)

Cô ạ, một trong các lý do để chúng em buồn ngủ trong giờ Văn là do phải học quá nhiều. (…) Nghĩa là với học sinh lớp 12, ngày “chạy sô ba ca” là chuyện thường tình. Mà môn nào thầy cô cũng yêu cầu: “Phải học! Phải học!”. Yêu môn Văn và kính trọng cô, nhưng nay nghĩ lại em thấy, áp lực như vậy mà cái đầu bé nhỏ của chúng em không “nổ tung” thì mới là chuyện lạ! Chúng em đã phải học như “cái máy”, học như để “nhồi nhét” vào đầu, thì còn đâu thời gian cảm thụ, nghiền ngẫm tác phẩm văn học?

Còn vì tình yêu văn chương, nếu chúng em cất lên tiếng nói thật, suy nghĩ thật của bản thân trong cảm thụ tác phẩm thì có khi sẽ tự làm khổ mình. Bởi chắc chắn tiếng nói thật, suy nghĩ thật đó không trùng khớp với những bài văn mẫu, với những “ba rem” mà thầy cô đã chuẩn bị sẵn. Và hình như đôi lúc thầy cô đã quên điều từng truyền dạy chúng em rằng: “Văn chương phải khơi những nguồn chưa ai khơi và sáng tạo những gì chưa có…”.

Em nhớ, cô đã dạy thật hay trích đoạn Thề nguyền, ngợi ca một cô Kiều dám “Xăm xăm băng lối vườn khuya một mình” đến tự tình với Kim Trọng. Và họ đã ở bên nhau cho đến sáng. Khi cô nói đến đó, có bạn đã thì thầm: “Thế mà không có con!” Em thì lại nghĩ, dù ở thời nào cũng không có cha mẹ nào đồng ý cho con gái mình chủ động đến nhà bạn trai như vậy.

Thầy cô dạy chúng em về đức hi sinh của người đàn bà miền biển. Chị ấy biết chấp nhận đớn đau từ những trận đòn dữ dội của người chồng chỉ để nhìn thấy đàn con được ăn no. Thày cô còn bênh vực lão đàn ông vũ phu rằng anh ta chỉ là nạn nhân của hoàn cảnh. Vì đói khổ không lối thoát nên ngày nào anh ta cũng lôi vợ mình ra đánh.

Sao lại có thể oan ức như vậy? Giờ là thế kỉ nào rồi? Giải phóng phụ nữ ở đâu? Quyền con người ở đâu?

Rồi trong bài giảng “Về luân lý xã hội”… cô khen ngợi cách đặt vấn đề trực diện, bộc lộ quan niệm tư tưởng của một nhà Nho uyên bác, sắc sảo, thức thời: “Xã hội luân lí trong nước ta tuyệt nhiên không ai biết đến”. Và cô đưa ra một loạt dẫn chứng: “dân ta quen phải ai tai nấy, ai chết mặc ai, cháy nhà hàng xóm bình chân như vại, đèn nhà ai nhà nấy rạng, chỉ nghĩ đến sự yên ổn của riêng mình, bất công cũng cho qua”.

Em ngồi nghe và nghĩ, nói như thế e có vơ đũa cả nắm hay không? Dù chỉ là một học sinh lớp 12, nhưng qua tìm hiểu, em đã lờ mờ nhận thấy chúng ta đã đi từ cực đoan này đến cực đoan khác.

Chương trình cũ hầu như chỉ một “tông” ca ngợi, chương trình mới lại yêu cầu chúng em tiếp cận một loạt vấn đề gai góc. Chúng em không dám cãi, vì cô nói rất say sưa, nhưng ngồi dưới nghe thì chúng em chưa phục. Vâng, thưa cô, còn bao điều nhức nhối mà em muốn gửi đến cô và không biết trang giấy này có nói hết.

(…) Và chúng em liên tục phải nghe để chép, nhìn máy chiếu và chép. Cô ngồi ghế đung đưa chân và đọc những con chữ từ một thế giới vô hình xa xăm nào đó.

Còn chúng em thì chép lia lịa, chép mà nhiều khi chẳng biết mình đang chép cái gì? Chép để khỏi bị cô phạt, chép để yên tâm khi thi cử có cái để ôn, nếu thuận tiện thì có cái để mà… “quay”!

Và thế là điều thầy cô dạy: “các em phải là những ngọn đèn tự sáng, lối học nhồi nhét nặng về đổ đầy kiến thức đã cũ kĩ lắm rồi” trở thành một sáo ngữ hơn là lời răn dạy có ý nghĩa thực hành. Một vài bạn không thích đi theo lối mòn, suy nghĩ và diễn đạt phá cách, thì nhận được lời phê: “Bài của em thể hiện tư duy độc lập, nhưng cần chú ý kiến thức cơ bản để đảm bảo yêu cầu thi cử”.

Thế đấy cô ạ, phải viết như khuôn mẫu mới dễ “ăn điểm”. Vì đáp án dài đến 3, 4 trang, qui định chi li kiến thức cần có, phần ghi chú bao giờ cũng nói rõ: “Học sinh có thể trình bày theo ý riêng”. Nhưng cái “ý riêng” liệu có ý nghĩa gì trước các bài văn mẫu?

Có lúc vô tình, cô từng kể về một bài thi làm đầy đủ cả ba câu chỉ được 2 điểm, và cô nói đùa: “Chắc vị giám khảo này say rượu!”. Sau này, phúc tra lại, bài ấy lại được 7 điểm, như thế là chênh lệch đến 5 điểm phải không cô?

(… ) Thưa cô, vì sao lại có những sai lệch như vậy?”

(Còn nữa)
http://vietnamnet.vn/vn/giao-duc/22288/co-oi–gia-doi-van-ngang-nhien-o-truong—.html

Cô ơi, giả dối vẫn ngang nhiên ở trường…

Bức thư của em học sinh Phạm Thị Mẫn không chỉ là những sự thật phũ phàng trong việc giảng dạy và học Văn, mà còn đưa ra câu hỏi nhức nhối trong môi trường sư phạm.
VietNamNet xin giới thiệu tới độc giả phần 2 của bức thư “đặc biệt” này, đăng trên báo Văn nghệ Thái Nguyên, số 8/2011.

Cô kính mến!

(…) Thưa cô, cuộc vận động “Nói không với tiêu cực” liệu có trở thành một khẩu hiệu trống rỗng hay không, khi đã và đang có quá nhiều điều hoàn toàn không hay chút nào vây lấy chúng em, từ học hành đến thi cử, từ tiếp thu kiến thức đến sử dụng kiến thức?

Trường học lẽ ra phải là nơi chúng em được học những điều tốt đẹp nhất thì tại đây, sự giả dối vẫn ngang nhiên diễn ra, không biết bao giờ mới chấm dứt?

Giờ học ầm ầm như cái chợ vẫn được điểm 10 vì thày cô nể nhau. Một số thày cô thực tập lên lớp còn lúng ta lúng túng, thậm chí dạy sai cả kiến thức, nhưng nghe thày Hiệu trưởng công bố kết quả xếp loại thì vẫn thấy những thầy cô ấy đạt loại xuất sắc! Hàng ngày thày cô sa sả mắng học trò dốt nát, nhưng cuối năm vẫn cứ 70% học lực khá giỏi, 90% hạnh kiểm tốt, tốt nghiệp vẫn 100%.

Thày cô luôn dạy chúng em phải trung thực, nhưng trước khi thi tốt nghiệp, thày cô lại dặn phải gây thiện cảm với giám thị, nếu là bạn trường mình thì phải “giúp đỡ”, nhưng với trường ngoài thì tuyệt đối không để cho “người ta” nhìn bài. Tại sao lại thế hả cô?

Sau ba năm học và thi thoảng trở lại trường, em thấy càng ngày trường mình càng được xây dựng đàng hoàng, to đẹp. Nhưng em thấy đắng lòng khi cảm nhận được mỗi viên đá lát, mỗi vườn cây đều thấm đầy mồ hôi, nước mắt.(..) Đóng góp của phụ huynh thì nhiều thế, mà thật lạ lùng – em nói điều này mong cô đừng cho là em quá chi tiết – đến một cái nhà vệ sinh sạch sẽ một chút cho tụi học trò chúng em, nhà trường cũng không có nổi.

Để đến nỗi, cái việc cực chẳng đã là phải đi vệ sinh ở các khu WC không thể bẩn thỉu hơn, đã luôn là nỗi ám ảnh kinh hoàng của biết bao nhiêu thế hệ học trò…

Chúng em không biết nhiều, nhưng cô từng bảo rằng, tiền phụ huynh “giúp đỡ” nhà trường nào có đáng kể gì. Ban Giám hiệu phải sấp ngửa đi “xin” các doanh nghiệp, các nhà tài trợ. Và cũng vì thế nên năm nào lớp chọn cũng phải có vài suất “ngoại giao”, dù điểm “đầu vào” của các bạn ấy còn thua xa điểm chuẩn. Nhập lớp rồi, mấy bạn ấy được đi học mà không thèm học, bỏ học và trốn học đi chơi điện tử như cơm bữa. Trong khi bao nhiêu bạn khát khao được đến trường, chỉ vì điểm thi thấp mà đành rẽ cuộc đời sang ngả khác, chấm dứt ước mơ học hành.

Em còn nhớ trong buổi sinh hoạt lớp, bạn Thành đề nghị chuyển toàn bộ số tiền mua quà mừng ngày 20-11 cho đồng bào miền Trung, có bạn quát rất to: “Mày ngu thế!” Bạn Thành bảo: “Em xem ti vi, thấy người ta không có mì để ăn, không có nhà để ở, trường mình tổ chức 20-11 hoành tráng thế để làm gì?”

Cô lúng túng vài giây rồi từ tốn giải thích: “Việc nào ra việc ấy em ạ, em muốn ủng hộ bao nhiêu cũng được, còn đây là việc chung của trường, mình không bỏ được”. Cô đã tìm ra “chìa khóa” giải quyết vấn đề, vừa thỏa mãn ý kiến của học trò, vừa không làm hao hụt phần “quà 20-11” của các thày cô…

(…) Ở lớp 10A6, bạn Tú gan lì nhất, kiên quyết không theo lớp học thêm, thì trong buổi học cuối kì I, cô giáo chủ nhiệm đã đề nghị gặp riêng và không cần giấu giếm nữa: “Nếu em không theo được phong trào của lớp thì thôi, gia đình nên cho em chuyển sang lớp khác!”. Bạn ấy ngồi khóc.

Chúng em thương bạn lắm và bảo: Thôi, cần gì, đã thế thì chuyển đi! Nhưng rồi biết chuyển đi đâu hả cô? Lớp nào cũng thế thôi, cùng một gầm trời này… rồi trường nào cũng vậy! Bạn Tú đành chấp nhận nộp tiền oan chỉ đến lớp ngồi cho cô điểm danh. Bạn không vào đầu thêm được chữ nào, vì ở nhà đã có anh trai học ở trường chuyên dạy cho bạn rồi!

Có thày cô còn “hướng dẫn” chúng em rằng: “Sau ba năm học dưới mái trường này, các em như bầy chim đã đủ lông đủ cánh sắp bay xa, chúng ta phải thể hiện niềm biết ơn với các thày cô, biết ơn các bác bảo vệ, lao công, người phụ trách y tế học đường, thày dạy quân sự, cô dạy hướng nghiệp, các thày cô trong Ban Giám hiệu…”. Thế là số tiền “biết ơn” đó tăng lên biết bao nhiêu lần để mua thêm mấy chục suất quà!

Chưa kể, lớp nào cũng phải có thêm một thứ gì đó “to to” nữa để “kỉ niệm” nhà trường. Các thày cô đi đâu cũng khoe: “Học sinh trường mình chu đáo, hiếu nghĩa, có trước có sau!” Các cô chủ nhiệm thì mát mặt! Chỉ các bạn con nhà nghèo là phải cắn răng mà chịu đựng thôi cô ạ.

Cô của em thì không phải là người tham, em biết rõ như vậy. Nhưng dần dà em nhận thấy, những phẩm chất tốt đẹp mà em đã từng cảm nhận ở cô cũng ngày một hao mòn. Em nhớ hồi đầu, phát hiện thấy phong bì của phụ huynh khéo léo gài trong bó hoa, cô đỏ mặt và tìm cách trả lại. Sau rồi tình trạng không thay đổi, không thấy cô trả lại lần nào nữa.

Đã có lúc, em đau xót nghĩ đến đề văn mà cô đã ra cho lớp, tập quán xấu ban đầu là khách qua đường, sau nó ở chung nhà và trở thành chủ nhà khó tính… Cô có thấy là những bài học đó vô tình đã được “ứng dụng” vào cô rồi không?

(…) Em chưa một lần dám nói “hỗn” với cô, vì em không muốn làm cô buồn. Nhưng nếu không vượt qua mặc cảm để viết bức thư này, thì em lại vô cùng day dứt. Từ nơi xa xôi, em nhớ cô, nhớ nhà buồn đến khóc. Em thấy mình có lỗi thật nhiều. Nhưng, dù cô có mắng mỏ, hay không coi là “học trò cũ” đi nữa, em vẫn mãi mong muốn được là đứa con bé bỏng của cô, là công dân có trách nhiệm của nước Việt. Cô sẽ không bao giờ phải ân hận vì đã sinh ra em lần thứ hai.

Và em mong, một ngày nào đó về thăm trường, em sẽ được cô trìu mến nắm tay và bảo với em rằng: “Cô hiểu em. Cô chia sẻ với em. Cô sẽ cố gắng để những điều làm em phải dằn vặt sẽ không còn tồn tại trên đời này nữa!”.

Mãi là trò nhỏ của thày cô.

  • Phạm Thị Mẫn

http://vietnamnet.vn/vn/giao-duc/dien-dan/22594/xot-xa-khi-giao-duc-cham-thay-doi.html

Sau khi đăng tải bức thư của em học sinh Phạm Thị Mẫn. VietNamNet nhận được những ý kiến của độc giả về thực trạng học và dạy văn nói chung và trong giáo dục nói riêng. Sau đây là những ý kiến phản hồi để bạn đọc có cái nhìn đa chiều. 

 Sự thật mà ai đi học cũng biết

Họ và tên: Quyet Vu

“Tôi là người công tác trong ngành giáo dục gần 10 năm,những điều tôi chứng kiến rất đúng với những gì em Mẫn viết, một sự thật mà bấy lâu nay ai đã từng đi học đều biết nhưng không ai dám nói. Sẽ chỉ là ném đá ao bèo sau bài viết này bởi tại thời điểm này có quá ít người trong ngành giáo dục nói riêng và trong xã hội này nói chung dám nhìn thẳng vào sự thật!

Những người dám nhìn thẳng thì phần nhiều lại là những người không có thực quyền để chữa căn bệnh đó. Nếu không có sự thay đổi triệt để, Giáo dục Việt nam sẽ vẫn mãi ở trong cái vòng luẩn quẩn này. Đất nước Việt nam này sẽ ngày càng tụt hậu”.

Họ và tên: Nhan Nguyen

Theo tôi những điều em viết trong thư phản ánh đúng 90% những hiện tượng trong môi trường sư phạm hiện nay. Có lẽ “người trong cuộc” biết rõ điều này hơn em Mẫn nhiều, nhưng chẳng lẽ lại “vạch áo cho người xem lưng”.

Họ và tên: Phan Hà

Tôi cũng là một giáo viên dạy THCS thấy rằng ý kiến của em Mẫn đúng là hiện tượng chung trong các nhà trường, ở các cấp học. Tất nhiên không phải toàn bộ các trường, các thầy cô nhưng hầu như không thầy cô nào phản đối điều đó. Nơi chúng tôi dạy chủ yếu là học sinh dân tộc, 20/11 thầy cô nào được tặng một bông hoa, một cuốn sổ là hạnh phúc lắm rồi nhưng vẫn có một số hiện tượng như em Mẫn đã nêu.

Hoàn cảnh đưa đẩy

Họ và tên: Nhat Luong

Tôi là 1 học sinh lớp 12 và bây giờ đã sắp hết thời học sinh. Qua 12 năm học, tôi nhận thấy chính những chính sách giáo dục chậm thay đổi, mà có thay đổi thì cũng không phù hợp với thực tế của BGD. Chúng ta có chính sách “Nói không với tiêu cực” và những chính sách tương tự, nhưng thử hỏi làm sao có thể nói không với tiêu cực khi mà tiêu cực ở khắp nơi, khắp mọi ngành đi đâu cũng thấy. Tại sao không thư xem cái gốc của tiêu cực là ở đâu. Tại sao lại có GV nhận phong bì của phụ huynh học sinh. Hoàn cảnh đẩy đưa thì lòng người cũng phải đưa đẩy thôi, khó ai mà có thể vững vàng được, không thể trách họ được.

Ngoài những vấn đề trên tôi cũng xin đề cập đến những vấn đề khác: Tại sao ở Việt Nam giáo viên không thể dạy theo những gì mình thích, những gì mà học sinh cần, mà cứ phải dạy theo giáo án, kế hoạch của bộ, thử hỏi các giáo viên  có mấy ai chạy kịp chương trình với số thời gian ít ỏi ở trên lớp. Học sinh không được học những gì mình thích, 1 học sinh thường phải học khoảng 12 môn học, chưa kể phải học những cái khác. Tại sao hs lại phải tốn quá nhiều thời gian vào các môn không thích học.

Ví dụ một học sinh không có năng khiếu học văn nhưng vẫn phải tốn rất nhiều thời gian vào môn văn. Mặc dù mang danh là học văn nhưng thực sự chỉ có học các tác phẩm văn học còn các phần như tiếng việt hay những phần khác thì không được dạy mà nếu có dạy thì cũng chỉ dạy sơ sơ. Chính vì không có năng khiếu nên việc cảm nhận tác phẩm văn học rất khó khăn mà thời gian thì không có,từ đó dẫn tới phải học thuộc lòng, dẫn đến có cảm giác ức chế về tư tưởng nên không hiểu tác phẩm,

Giáo viên không có thời gian để dạy vì kỳ thi thì quá nhiều, điểm số thì quá nhiều cột, cứ khoảng 2,3 tuần lại kiểm tra, mà kiểm tra thì hầu như tất cả các môn đều rủ nhau. Có những lúc học sinh thấy mình như là 1 siêu nhân.

Họ và tên: Duy

Đây là tình trạng chung của hầu như các trường học trên đất nước Việt Nam, hậu quả từ ngay quá trình đào tạo giáo viên tại các trường sư phạm , giáo viên tương lai được các dạy cách chạy điểm, quà cáp để đạt mục đích sau đó khi giảng dạy, họ áp dụng vào học sinh của mình, cứ như thế nền giáo dục của chúng ta sẽ bị hủy diệt, hay cải cách ngành giáo dục một cách triệt để đúng đắn, tương lai của nhà nước cần phải được sống trong một nền giáo dục tốt nhất.

Chỉ là cách nhìn một chiều

Họ và tên: Lê Thị Tình

Những ý kiến của em học sinh này đã phản ánh sự thật đang diễn ra hằng ngày, hằng giờ trong môi trường sư phạm hiện nay. Nhưng có lẽ đó cách nhìn của em học sinh vẫn còn đơn giản, một chiều. Thực ra người cô của em cũng không hẳn là người xấu như vậy. Cô bị áp lực từ rất nhiều phía, từ nhà trường, từ phụ huynh và từ xã hội nữa. Tôi nghĩ nếu có lỗi thì cả cơ chế quản lí giáo dục và cơ chế quản lí xã hội hiện nay đều phải chịu trách nhiệm trước tình trạng này.

Họ và tên: Bùi Văn

Theo tôi nên in bài này ra gửi cho Bộ trưởng Bộ Giáo dục để bộ nghiên cứu chấn chỉnh lại hệ thống giáo dục nước nhà (kể cả bậc đại học và dậy nghề). Ngành giáo dục nên làm cách nào cho các thây, cô giáo đọc được bài viết này, vì các thầy cô chưa chắc có internet để đọc.

Họ và tên: Lê Tuấn Anh

Tôi thấy những bài văn thế này nên đưa lên TV truyền hình cả nước để cho toàn dân biết, nhắc nhở đối với ngành GD còn nhiều tiêu cực.

Họ và tên: Nguyễn Phước

Em Mẫn đã nói lên hiện thực đáng buồn của môi trường sư phạm hiện nay. Mong góp sức cải thiện môi trường giáo dục. Nên nêu vấn đề này với các vị Đại biểu Quốc hội khoá sắp tới. Phải cấm triệt để việc giáo viên phổ thông, giảng viên đại học tổ chức dạy thêm học sinh, sinh viên của mình ở nhà.

Họ và tên: Nguyễn Long

Đọc tâm sự của bạn tôi thấy thêm những tảng băng chìm của một môi trường giáo dục đang xuống cấp nghiêm trọng. Những yếu tố tiêu cực một phần là do ý thức và thái độ của phụ huynh học sinh, phần còn lại chính là thái độ của chính giáo viên làm cho mọi chuẩn mực trong giáo dục bị méo mó.

 

Gửi phản hồi

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Log Out / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Log Out / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Log Out / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Log Out / Thay đổi )

Connecting to %s